Sæstrengur til Hollands
Reykjavík 5.11.2010
Annað veldi ehf, Skúli Jóhannsson
Sæstrengur til Hollands NorNed og IceNed Inngangur Þær hugmyndir hafa verið uppi á Íslandi að hægt verði að útvega verkefni fyrir IceNed sæstreng með afgangsorku í raforkukerfinu. Í greinargerðinni er fjallað um þetta viðhorf. Mynd 1 sýnir sæstrenginn NorNed, sem flytur raforku milli Noregs og Hollands. NorNed sæstrengurinn var tekinn í notkun á miðju ári 2008 og er sá lengsti sinnar tegundar í heiminum í dag. Á myndinni er einnig sýnd hugmynd að IceNed sæstreng milli Íslands og Hollands með viðkomu í Færeyjum og Skotlandi. Sæstrengurinn yrði sá fyrsti sinnar tegundar sem lagður væri yfir úthaf. Ástæða þess að fara með IceNed sæstrenginn til Hollands er takmörkuð flutningsgeta frá Skotlandi suður England til að tengjast raforkumarkaði Evrópu. IceNed 1930 km skiptist í IceScot 1170 km og ScotNed 760 km. Mynd 1 gefur hugmynd um hversu tröllaukin framkvæmd IceNed væri. Mynd 1 NorNed og IceNed
Ísland
Reyðarfjörður
IceScot 1170 km
Noregur
IceNeIcdeNed 1930 k1m930 km
Skotland
NorNed 580 km
ScotNed 760 km
Holland
Reykjavík 5.11.2010
Annað veldi ehf, Skúli Jóhannsson
NorNed og IceNed
Í töflu 1 má sjá nokkra lýsingu á NorNed sæstrengnum og út frá því áætlun um IceNed.
Atriði Aðildarlönd Gangsetning Rekstrarspenna Lengd Mesta dýpi Flutningsgeta Flutningstöp Stofnkostnaður Einingarkostnaður
Tafla 1
NorNed og IceNed
NorNed
IceNed
Noregur (Feda) –
Ísland – Færeyjar – Skotland –
Holland (Eemshaven) Holland
450 kV DC
Sama
580 km
Ísland – Skotland 1170 km
Skotland – Holland 760 km
Samtals
1930 km
410 m, skammt undan 1100 -1200 m, miðja vegu
strönd Noregs
milli Íslands og Færeyja
700 MW
600 MW ?
5%
8-10% ?
900 MUS$
3800 MUS$ ?
Raunkostnaður
Áætlaður kostnaður
1,55 MUS$/km
1,97 MUS$/km ?
Bilanir í sæstrengjum eru oftast af völdum akkera eða botnvarpa skipa. NorNed kapalinn er grafinn niður í hafsbotninn þar sem því var við komið. Notuð var fjarstýrð skurðgrafa. Sama mun verða gert við IceNed sæstrenginn meðan dýpi er innan ákveðins hámarks.
Rekstur NorNed
Rekstrarsaga NorNed er áhugaverð, en helstu atburðir eru sýndir í töflu 2.
Atburður 06.05.2008 27.07.2008 15.05.2009 06.08.2009 29.01.2010 18.05.2010 03.06.2010 06.09.2010
Tafla 2 Rekstrarsaga NorNed Lýsing Gangsetning Bilun v/ byrjunarerfiðleika Bilun í Eemshaven í Hollandi Bilun í Feda tengivikinu hjá Statnett Bilun í kapli 70 km út frá Hollandi Bilun í Eemshaven tengivirki í Hollandi Undirbúningur að umsókn um NorNed 2 Fyrirbyggjandi viðhald
Lokið 30.07.2008 16.05.2009 10.08.2009 20.04.2010 18.05.2010
Tímalengd 2 ár 6 mán 3 dagar 1 dagur 4 dagar 3 mán 5 klst
10.09.2010 4 dagar 12 klst
Samkvæmt þessu hefur uppitími sæstrengsins verið 88,8% en hönnunarforsendur gerðu ráð fyrir 97,3 %. Bilunin sem varð 29.01.2010 og stóð í 3 mánuði virðist hafa haft þau áhrif að þegar er hafinn undirbúningur að öðrum samsíða kapli til að tryggja uppitíma tengingarinnar. Seinni kapallinn mundi þá væntanlega kosta annað eins, eða 900-1000 MUS$. Auðvelt er að ímynda sér að í framtíðinni þyrfti einnig að gera ráð fyrir varatengingu fyrir IceNed.
Reykjavík 5.11.2010
Annað veldi ehf, Skúli Jóhannsson
Meðan á viðgerð NorNed stendur má ölduhæð ekki fara yfir 3 m. Viðgerðin í febrúar til apríl 2010 tafðist töluvert vegna þessa. Aðstæður á miðju Atlantshafi milli Íslands og Færeyja þýða væntanlega að ekki verði auðvelt að finna stillt veðratímabil til viðgerða. Sérbúnir 2ja manna kafbátar, sem þola þrýsting á miklu dýpi, verða þá notaðir við viðgerðir.
Myndir 2 og 3 sýna afnotagjald og flutninga fyrir NorNed sæstrenginn í þrjár vikur dagana 16.okt til 5.nóv 2010. Afnotagjaldið er um 7,20 USmills/kWh.
Mynd 2
Afnotagjald (USmills/kWh)
Afnotagjald fyrir NorNed sæstrenginn - Uppboðsverð
Verð Nor->Ned
Verð Ned->Nor
Meðalverð 6,99
25 Meðalverð 7,43
1 10
Lau 16.10.2010 Sun 17.10.2010 Mán 18.10.2010 Þri 19.10.2010 Mið 20.10.2010 Fim 21.10.2010 Fös 22.10.2010 Lau 23.10.2010 Sun 24.10.2010 Mán 25.10.2010 Þri 26.10.2010 Mið 27.10.2010 Fim 28.10.2010 Fös 29.10.2010 Lau 30.10.2010 Sun 31.10.2010 Mán 01.11.2010 Þri 02.11.2010 Mið 03.11.2010 Fim 04.11.2010 Fös 05.11.2010
Flutningar (MWh/dag) 16.10.2010 17.10.2010 18.10.2010 19.10.2010 20.10.2010 21.10.2010 22.10.2010 23.10.2010 24.10.2010 25.10.2010 26.10.2010 27.10.2010 28.10.2010 29.10.2010 30.10.2010 31.10.2010 1.11.2010 2.11.2010 3.11.2010 4.11.2010 5.11.2010
16000 14000 12000 10000 8000 6000 4000 2000
Mynd 3 Flutningar um NorNed sæstrenginn
Ned->Nor Nor->Ned
Lau Sun Mán Þri Mið Fim Fös Lau Sun Mán Þri Mið Fim Fös Lau Sun Mán Þri Mið Fim Fös Rétt er að hafa í huga að það tekur eina klukkustund að skipta um straumstefnu í sæstrengnum.
Reykjavík 5.11.2010
Annað veldi ehf, Skúli Jóhannsson
Samkvæmt fréttum er almenn ánægja í Noregi og Hollandi með arðsemi sæstrengsins og hafa skapast miklar tekjur af raforkuflutningum. Flutningar á tímabilinu voru að meðaltali 14140 MWh/dag, 7940 frá Noregi til Hollands og 6200 MWh hina leiðina. Þetta jafngildir um 5160 GWh/ári, en það er af sömu stærðargráðu og orkugeta Kárahnjúkavirkjunar. Breytileiki vatnsframboðs í Noregi miðað við 10%-90% líkindabil er um 46.000 GWh/ári þannig að flutningar um NorNed eru um 11% af breytileikanum. Breytileiki í Landsvirkjunarkerfinu er um 3.200 GWh/ári þannig að með sömu nýtingu og í Noregi þá mundi IceNed flytja 320 GWh/ári sem jafngildir að meðaltali um 37 MW. Eins og fram kemur í næsta kafla væri ef til vill mögulegt að ná flutningum upp í 760 GWh/ári, en það væri algjör hámarkstala.
Rekstur IceNed Gerum nú ráð fyrir eftirfarandi aðstæðum: Söluverð inn á sæstreng á Íslandi sé 70 USmills/kWh, þar með talinn kostnaður við flutning um IceNed. Afhending samningsbundinnar afgangsorku til núverandi stóriðju á Íslandi verði sett í forgang umfram útflutning á raforku eftir sæstreng. Álag á raforkukerfið verði þanið til hins ýtrasta til að ná reikningslega sem mestum flutningum um IceNed. Álitamál er, hversu langt má ganga í þessu tilliti.
Niðurstaða hermunar fyrir vatnsárin 1985-2004 er sýnd á mynd 4. Þar kemur fram að innflutningur raforku er síðla vetrar og á vorin en útflutningur er um sumar og haust.
Mynd 4
Flutningar eftir IceNed sæstreng
Innflutningur 21% Innflutningur 160 GWh/ári að meðaltali
Útflutningur 79%
-100
-200
-300
-400
-500
Útflutningur 600 GWh/ári að meðaltali
-600 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 Vatnsár
MW
Reykjavík 5.11.2010
Annað veldi ehf, Skúli Jóhannsson
Mynd 5 Flutningar eftir IceNed og NorNed 600 NorNed flutningar - Meðaltal 589 MW
Flutningar (MW)
Langæi flutninga um IceNed (áætlað)
Meðalnýting IceNed 14,5% (áætlað)
Meðalnýting NorNed 84,1%
200 100 IceNed flutningar - Meðaltal 86 MW
0 0%
10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
Útflutningur takmarkast af uppsettu afli virkjana og innflutningur af háu kaupverði. Langt er frá því að flutningsgeta sæstrengsins sé nýtt. Samkvæmt mynd 5 verður nýting aðeins 86MW/600MW=14,5% samanborið við 589MW/700MW=84,1% fyrir NorNed. Í þessum tölum er ekki gert ráð fyrir bilunum. Flutningar um IceNed þurfa að vera töluvert meiri, en fram kemur í hermuninni, til að ná hagkvæmni NorNed.
Samantekt Gjaldtaka fyrir flutninga eftir NorNed samkvæmt mynd 2 er um 7,20 USmills/kWh. Tökum nú mið af hlutfalli stofnkostnaðar milli NorNed 900MUS$ og IceNed 3800MUS$ samkvæmt töflu 1 og mismunandi nýtingu samkvæmt mynd 4 en sala inn á IceNed takmarkast af því að aðeins er gert ráð fyrir sölu á umframorku. Þá fæst eftirfarandi niðurstaða: Flutningskostnaður.IceNed 7,20 3800 0,841 176 USmills/ kWh 900 0,145 Engin orkusala ræður við þennan flutningskostnað. Til að auka arðsemi þarf að gera ráðstafanir sem gætu falist í að: Auka raforkuflutninga um IceNed með því að virkja sérstaklega fyrir hann. Lækka stofnkostnað með því að stytta sæstrenginn t.d. að leita eftir landtöku á Bretlandseyjum. Á hinn bóginn mundi lagning varakapals fyrir IceNed aftur rýra arðsemina.
Reykjavík 5.11.2010 Kaplar í NorNed sæstrengnum: Lengd 2 x 155 km Þyngd: 37,5 kg/m
Annað veldi ehf, Skúli Jóhannsson Lengd 270 km Þyngd: 85 kg/m